Yangiliklar (for all)

«Supermahalliy»lar «superbloklar» kabi, past zichlik va jamoat transportiga ustuvorlik. Yangi Toshkent qanday tamoyillar asosida qurilmoqda

Yangi Toshkent qurilishining asosiy tamoyillari — Barselonadagi “superbloklar”ga o‘xshash “supermahallalar”, issiqdan himoyalanish uchun keng ko‘lamli ko‘kalamzorlashtirish, qulay qurilish zichligi, shuningdek, jamoat transporti, piyoda va velosipedda harakatlanishni rivojlantirishga urg‘u berishdir. Bu haqda Tashkent Design Weekda Yangi Toshkent qurilishi Direksiyasi direktori maslahatchisi, arxitektor Saidazim Sharipov so‘zlab berdi.

“Supermahallalar”

Yangi shahardagi odatiy mahallalar “supermahalla” formatida amalga oshiriladi. Sharipov bu g‘oyani Barselona misolida tushuntirdi. Uning kvartallari avtomobillar bo‘lmagan davrda 130 ga 130 m kvadratlar ko‘rinishida qurilgan. Keyinchalik mashinalar ko‘paydi, ular bunday kvartaldan bir necha soniyada o‘tib ketadi va ko‘pincha chorrahalarda to‘xtab qoladi. Shunda to‘qqizta kvadratdan avtomobillar kirmaydigan “superbloklar” yaratildi.

“Supermahalla” markazida — mashinalarsiz park. Uning atrofida maktab, bolalar bog‘chasi, poliklinika, sartaroshxona va boshqa xizmatlar joylashgan. Uydan parkka ikki-uch daqiqada, maktabga — uch-to‘rt daqiqada, bolalar bog‘chasiga — to‘rt-besh daqiqada yetib borish mumkin bo‘ladi. Kvartallar atrofidagi ko‘chalar tor bo‘ladi, to‘xtash joylari — parallel, ayrim ko‘chalar — berk ko‘cha bo‘ladi, shuning uchun haydovchilar tirbandlikda mahalla orqali “qisqartirib” o‘ta olmaydi.

Me’yorlarga ko‘ra bolalar bog‘chasining xizmat ko‘rsatish radiusi — 300 m, maktabniki — 500. Ulardagi o‘rinlar soni har bir mahallaning hisobiy aholisiga qarab hisoblangan. Bu tirbandlik sabablaridan birini kamaytirishi kerak: Toshkentda ko‘plab ota-onalar yaqinidagi maktabda joy yetishmasa yoki u yoqmasa, bolalarini boshqa tumanlardagi maktablarga olib boradi.

Kundalik obyektlarning 15 daqiqalik mavjudligi ta’minlanadi — yuqorida qayd etilganlardan tashqari, bu do‘konlar, jamoat transporti bekatlari va hokazolarni o‘z ichiga oladi.

Soyali ko‘chalar

Yangi Toshkent hududining 30 foizi yashil zonalarga ajratilgan, dedi Saidazim Sharipov. Xuddi shunday talab har bir quruvchining uchastkasi uchun ham amal qiladi: bino yerning 30, 35 yoki 40 foizini egallashi mumkin, ammo 30 foizi ko‘katlar uchun qoladi va bu hududning yarmida ko‘p yillik daraxtlar bo‘lishi kerak.

Maysazorlar mahalliy iqlim uchun suv sarfi katta bo‘lgani sababli samarasiz yechim hisoblanadi, shuning uchun ularning maydonini yashil zonaning 5 foizi bilan cheklash tavsiya etiladi. Doimiy parvarish va ko‘p sug‘orishni talab qilmaydigan ko‘p yillik butalarga ustuvorlik berilishi kerak.

Ko‘chalar bo‘ylab daraxt ekish 13:00 dan 15:00 gacha ularning soyasi asfalt va bruschatkani maksimal darajada yopadigan qilib amalga oshiriladi.

Daraxtlarning haroratga ta’siri, jumladan, Toshkent misolida ham o‘rganilgan. Bir tumanning qo‘shni zonalarida daraxtli va daraxtsiz joylar o‘rtasidagi farq 5 daraja Selsiyga yetgan, masalan +33 o‘rniga +38.

Eng issiq paytda qattiq qoplamalar qizib ketmasa, quyosh botgach shahar salqinroq bo‘lib qoladi, deb tushuntirdi arxitektor.

O‘rtacha balandlik — 7 qavat

Shaharda bo‘lishdan keladigan stressni Saidazim Sharipov zichlik bilan bog‘ladi: bir joyda odam qancha ko‘p bo‘lsa, taranglik shuncha kuchli bo‘ladi. Shu sababli Yangi Toshkent uchun qulay zichlik tanlangan — gektariga 100 kishidan oshmaydi.

Taqqoslash uchun u Toshkent bo‘yicha ma’lumotlarni keltirdi: o‘rtacha gektariga 67 kishi, Chorsu hududida esa 600 tagacha. Sababi — bir-biriga yaqin joylashgan baland uylar: binolar va qavatlar qancha ko‘p bo‘lsa, bir vaqtning o‘zida bir joyga shuncha ko‘p odam keladi.

Yangi Toshkentning o‘rtacha qavatliligi — yetti qavat. Ikki qavatli xususiy uylar va uchastkalar ham, 30–35 qavatli ofis va apartament binolari ham bor, biroq ularning nisbatini zichlik me’yoridan oshmasligi uchun tanlashadi.

Jamoat transportiga urg‘u

“Agar ko‘chaning qatnov qismini kengaytirsak, kecha taksi yoki avtobusda yurgan odam mashina sotib oladi — hatto kreditga ham. Ko‘chalarni kengaytirish bilan muammoni hal qilib bo‘lmaydi. Avvalo biz zichlikni ma’lum me’yorda ushlab turamiz, ikkinchidan esa jamoat transportiga urg‘u beramiz”, — dedi Saidazim Sharipov.

Loyihachilar hisob-kitobiga ko‘ra, yangi shahar aholisining 40–45 foizi jamoat transportidan foydalanishi kerak. Agar 40 foizga erishilsa, bu katta muvaffaqiyat bo‘ladi, dedi u. Arxitektor taksini ham jamoat transportiga kiritdi: u yo‘lovchini kutib ko‘chada joy egallab turmaydi.

Shaharda piyoda yurish va velosipedda harakatlanish uchun sharoit yaratishga intilishmoqda. Toshkentda yiliga taxminan 300 ta quyoshli kun bor, biroq infratuzilma yo‘qligi sababli velosipedda kam yuriladi, dedi Sharipov.

Asosiy ko‘chalarda va parklar bo‘ylab velosipedchilar velosiped o‘tish joylari, rampalar, kanallar ustidagi ko‘priklar va yer osti o‘tish yo‘llari hisobiga to‘xtamasdan harakatlana oladi.

To‘xtash joylari turli safarlar uchun turlicha loyihalanmoqda: qisqa, ishga oid va tungi. Ko‘chalar bo‘ylab parallel to‘xtash joylari yaratiladi, ofislar va turar joylar yonida esa yer osti to‘xtash joylari bo‘ladi.

“Ma’muriy tuman markazida binolarning barcha yer osti qismlari bir-biri bilan tunnellar orqali bog‘langan. Agar bir vazirlik ostida to‘xtash joyi uchun joy bo‘lmasa, odam boshqa vazirlikda mashinasini qo‘yishi mumkin, biroq shu bilan birga kerakli maydonga chiqib oladi. Yer osti chorrahalari bor, ulardan yer osti to‘xtash joylariga kirish mumkin”, — dedi u.

Shahardagi to‘xtash joylari pullik bo‘ladi va to‘xtash joylari yaratish odamlarni shaxsiy avtomobillarga o‘tishga rag‘batlantirish degani emas.

Birinchi obyektlar bu yil topshiriladi

Yangi Toshkentdagi birinchi obyektlar shu yil oxirida topshirila boshlaydi, dedi Saidazim Sharipov. Avval u yerga ma’muriy idoralar xodimlari, universitet o‘qituvchilari va talabalari, muzeylar, mehmonxonalar va sport obyektlari xodimlari ko‘chib o‘tadi.

55 ming o‘rinli stadion yonida futbol akademiyalarini qurish rejalashtirilgan. Kelasi yildayoq arena 20 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar o‘rtasidagi Jahon chempionatini (U-20) qabul qiladi.

Birinchi aholi ko‘chib keladigan paytga kelib zarur infratuzilma to‘liq tayyor bo‘ladi. “Biz: ‘Hozircha suv berishsin, gaz esa keyin’ yoki ‘Sovuq suv — hozir, issiq suv — keyinroq’ deb ayta olmaymiz. Hamma narsa birdan tayyor bo‘lishi kerak, shuning uchun Yangi Toshkent parallel ravishda barcha kommunikatsiyalar bilan ta’minlanmoqda”, — ta’kidladi arxitektor.

Shahar qurilishining birinchi bosqichi 10 yilga mo‘ljallangan: ishlar 2024 yilda boshlangan, ularni 2034 yilga qadar yakunlash rejalashtirilgan. U 6000 gektardan ortiq hududni qamrab oladi va 600 ming aholi uchun mo‘ljallangan, butun loyiha esa 2 million aholi uchun.

Yangi Toshkent poytaxt infratuzilmasiga ta’sir qilmaydimi, degan savolga Saidazim Sharipov salbiy javob berdi: “Yangi Toshkentning butun infratuzilmasi yangi. Barcha podstansiyalar, qozonxonalar yangidan qurilmoqda”.

Aholi soni oshishi bilan shahar bosqichma-bosqich kengaytiriladi. “Faqat Toshkent aholisining o‘zi yiliga 100 ming kishiga ko‘paymoqda. Respublikaniki esa — yiliga qariyb 1 million kishiga”, — dedi arxitektor.

2024 yilda “Gazeta”da Saidazim Sharipov bilan batafsil intervyular e’lon qilingan edi — bahorda va o‘sha yilning kuzida.

“Gazeta” shuningdek Yangi Toshkent bosh rejasining yetakchi dizayneri Xakan Agjining chiqishi haqida sharh ham e’lon qilgan. U jamoa kanal tizimi uchun Karasu va Chirchiq o‘rtasidagi suv sathlari farqidan qanday foydalangani, shuningdek qurilish jarayoniga qarab yangilanib boradigan shaharning raqamli egizagi haqida so‘zlab berdi.

Manba